ستگاه نشت‌یاب آکوستیک آب (Water Leakage Detector) مدل AJL-3000
دستگاه نشت‌یاب آکوستیک آب (Water Leakage Detector) مدل AJL-3000 یکی از تجهیزات تخصصی و کاربردی در حوزه تشخیص نشتی خطوط انتقال آب و شبکه‌های لوله‌کشی تحت فشار است که برای شناسایی و تعیین محل نشت آب، به‌ویژه در لوله‌های مدفون در زمین، طراحی شده است. این دستگاه با بهره‌گیری از فناوری پردازش دیجیتال سیگنال، سنسورهای ارتعاشی با حساسیت بالا و فیلترهای پیشرفته فرکانسی، امکان شناسایی صداها و ارتعاشات ناشی از خروج آب از لوله‌های آسیب‌دیده را فراهم می‌کند.
عملکرد این دستگاه بر اساس روش نشت‌یابی آکوستیک (Acoustic Leak Detection) است. هنگامی که آب تحت فشار از محل ترک‌خوردگی، شکستگی یا اتصال معیوب لوله خارج می‌شود، صدا و ارتعاشاتی ایجاد می‌کند که از طریق بدنه لوله و محیط اطراف آن به سطح زمین منتقل می‌شوند. دستگاه AJL-3000 با استفاده از سنسور ارتعاشی حساس، این سیگنال‌ها را دریافت کرده و پس از تقویت و پردازش دیجیتال، اطلاعات مربوط به شدت و فرکانس ارتعاشات را روی نمایشگر نشان می‌دهد. اپراتور می‌تواند با بررسی تغییرات شدت سیگنال و گوش‌دادن به صدای دریافتی از طریق هدفون تخصصی، محل احتمالی نشتی را شناسایی کند.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دستگاه AJL-3000، برخورداری از سیستم تحلیل فرکانسی در محدوده ۷۰ تا ۴۰۰۰ هرتز است. این دستگاه امکان بررسی سیگنال‌ها را در شش فرکانس مرکزی ۱۰۰، ۲۰۰، ۴۰۰، ۸۰۰، ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ هرتز فراهم می‌کند. همچنین سه حالت پهنای باند باریک، متوسط و گسترده در اختیار اپراتور قرار دارد تا بتواند با توجه به شرایط محیطی، جنس لوله، عمق قرارگیری و نوع صدای نشتی، مناسب‌ترین محدوده فرکانسی را انتخاب کند. این قابلیت به کاهش تأثیر نویزهای مزاحم و تشخیص بهتر سیگنال‌های مرتبط با نشت آب کمک می‌کند.
این دستگاه دارای پردازنده کم‌مصرف و فیلترهای دیجیتال پیشرفته است که سیگنال‌های دریافتی از سنسور را تحلیل می‌کنند. از آنجا که صدای ناشی از نشتی معمولاً ماهیتی نسبتاً پیوسته دارد، سیستم پردازش دستگاه با بررسی سیگنال در بازه‌های زمانی مشخص و نمایش مقادیر حداقل، تلاش می‌کند تأثیر صداهای ضربه‌ای و تداخلات گذرا را کاهش دهد. این ویژگی به اپراتور کمک می‌کند تا در محیط‌های دارای نویز، سیگنال‌های مرتبط با نشتی را بهتر از صداهای ناگهانی محیط تفکیک کند.
نمایشگر LCD ماتریسی با نور پس‌زمینه از دیگر امکانات مهم این دستگاه است. اطلاعات اندازه‌گیری در دو حالت گرافیکی شامل نمودار میله‌ای افقی و شش نمودار میله‌ای عمودی نمایش داده می‌شوند. در حالت نمایش عمودی، اپراتور می‌تواند شدت سیگنال‌های دریافتی در باندهای فرکانسی مختلف را مشاهده و مقایسه کند. همچنین قابلیت نمایش مقادیر عددی در محدوده صفر تا ۱۰۰ و ذخیره‌سازی نتایج در شش کانال حافظه، امکان مقایسه اندازه‌گیری‌ها در نقاط مختلف مسیر لوله را فراهم می‌سازد.
دستگاه AJL-3000 به یک هدفون تخصصی با قابلیت کاهش نویز محیطی مجهز است که امکان شنیدن دقیق صداهای منتقل‌شده از سنسور ارتعاشی را فراهم می‌کند. میزان بلندی صدا توسط کلیدهای کنترلی دستگاه قابل تنظیم است و اپراتور می‌تواند متناسب با شرایط محیطی و شدت سیگنال، تنظیمات لازم را انجام دهد. همچنین کلید کنترلی نصب‌شده روی دسته سنسور، استفاده از دستگاه را هنگام بررسی نقاط مختلف مسیر لوله آسان‌تر می‌کند.
از نظر طراحی، این دستگاه دارای بدنه مقاوم از پلاستیک مهندسی و آلیاژ آلومینیوم بوده و برای استفاده در عملیات میدانی طراحی شده است. ساختار قابل‌حمل، پنل کنترلی ساده و کیف مخصوص حمل، جابه‌جایی دستگاه بین محل‌های مختلف اندازه‌گیری را تسهیل می‌کند. مجموعه دستگاه شامل یونیت اصلی، سنسور ارتعاشی، هدفون، میله‌های شنود، باتری شارژی، شارژر و تجهیزات جانبی مورد نیاز است.
تأمین انرژی این دستگاه از طریق شش باتری شارژی نیکل–متال هیدرید (Ni-MH) با ظرفیت اسمی ۱۹۰۰ میلی‌آمپرساعت انجام می‌شود. براساس اطلاعات دفترچه سازنده، دستگاه با باتری کاملاً شارژ و نور پس‌زمینه خاموش می‌تواند حداقل ۳۵ ساعت به‌صورت مداوم کار کند. همچنین در صورت روشن‌بودن نور پس‌زمینه، زمان کارکرد حداقل ۱۰ ساعت اعلام شده است. وجود باتری یدکی نیز امکان ادامه فعالیت در عملیات‌های طولانی‌مدت را فراهم می‌کند.
این دستگاه برای استفاده در شبکه‌های آبرسانی شهری، خطوط انتقال آب، تأسیسات صنعتی، سیستم‌های لوله‌کشی تحت فشار و عملیات نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه مناسب است. استفاده از نشت‌یاب آکوستیک AJL-3000 می‌تواند به کاهش حفاری‌های غیرضروری، تسریع فرآیند عیب‌یابی و شناسایی دقیق‌تر محل احتمالی نشتی پیش از انجام عملیات تعمیر کمک کند.
در مجموع، نشت‌یاب آکوستیک AJL-3000 با بهره‌گیری از سنسور ارتعاشی حساس، تحلیل دیجیتال فرکانس، قابلیت فیلترکردن نویز، نمایش گرافیکی سیگنال و سیستم شنود تخصصی، راهکاری کاربردی برای تشخیص نشتی و ارزیابی وضعیت خطوط لوله تحت فشار محسوب می‌شود.